Çene eklemi rahatsızlıkları sıklıkla görülen ve kişinin yaşam kalitesini olumsuz yönde
etkileyen bir durumdur. En önemli nedenleri arasında diş sıkma, gıcırdatma ve stresin yer
aldığı çene eklemi rahatsızlıkları; yemek yeme, konuşma ve esneme gibi günlük aktiviteler
kısıtlanabilir. Çene bozukluğu tedavisi, rahatsızlığın derecesine göre belirlenir. Bu sayede,
hastanın çene fonksiyonlarını normal ve ağrısız bir şekilde yeniden kazanması sağlanır.
Çene bozukluğu tedavi edilmezse, çeşitli sorunlar ortaya çıkması ve hastanın yaşam
kalitesinin olumsuz etkilenmesi söz konusu olabilir. Çene bozukluğu tedavi edilmezse
karşılaşılabilecek belli başlı sorunlar şu şekilde sıralanabilir:
Ağrı ve rahatsızlık: Çene bozukluğu nedeniyle yüz ve boyun bölgesinde ağrı yaşanabilir.
Yaşanan ağrı zaman içerisinde artarak kişinin günlük yaşamının olumsuz şekilde
etkilenmesine neden olabilir.
Yemek sorunları: Çene bozukluğu aynı zamanda yemek yeme güçlüğü yaşanabilir. Dişler
uygun bir şekilde kapanmaz ya da çene hareketleri sınırlanırsa, çiğneme ve yutma
problemleri görülebilir.
Konuşma sorunları: Çene bozukluğu nedeniyle yaşanabilecek sorunlardan biri de konuşma
sorunlarıdır. Konuşma sorunları, kişinin açıkça konuşmasını zorlaştırıp iletişim problemlerine
yol açabilir.
Diş problemleri: Çene bozukluğu dolayısıyla dişler düzensiz hizalanabilir ya da çeneler
arasında uyumsuzluk oluşabilir. Buna bağlı olarak diş çürükleri, diş eti hastalıkları ve
dişlerde aşınma gibi sorunlar yaşanabilir.
Temporomandibular eklam sorunları: Çene bozukluğu nedeniyle temporomandibular eklem
sorunları yaşanabilir ya da mevcut sorunlar kötüleşebilir. Yaşanan ağrı dolayısıyla çene
kilitlenmesi ve çene hareketlerinin kısıtlanması gibi istenmeyen durumlar yaşanabilir.
Psikolojik etkiler: Çene bozukluğu nedeniyle kişinin öz saygısının ve yaşam kalitesinin
olumsuz etkilenmesi riski vardır. Ağrı, günlük aktivite zorluğu ve görünüş kaygıları
dolayısıyla kişi psikolojik olarak olumsuz etkilenebilir.
İşlevsellik kaybı: Çene bozukluğu kişinin günlük işlevselliğini sınırlayan bir duruma
dönüşebilir. Bunun sonucunda iş, okul ya da sosyal yaşam üzerinde olumsuz etkiler
meydana gelebilir.
Çene bozukluğu, genellikle yönetilebilir ve tedavi edilebilir sağlık sorunlarıdır. Uygulanacak
olan tedavi, hasta özelinde çene bozukluğunun türüne ve şiddetine bağlı olarak değişiklik
gösterebilir. Bu nedenle, çene bozukluğuna ilişkin belirtiler ya da şüpheler olduğu
durumlarda, vakit geçirmeksizin diş hekimine başvurulmalıdır. Erken teşhis ve uygun tedavi
seçenekleri sayesinde çene bozukluğunun ilerlemesi önlenebilir ve olumsuz sonuçlar
ortadan kaldırılabilir.
Çene Eklemi Hastalıkları Nelerdir?
Eklem işlevlerindeki bozukluklar, genel olarak çene eklemi hastalıkları olarak adlandırılır.
Eklem içi ya da dışı çeşitli komplikasyonlara bağlı olarak eklem işlevlerinde meydana gelen
bozukluklar; diş, yanak, dudak ve tükürük bezlerini etkileyip bazı rahatsızlıklara yol açabilir.
Çene eklemi hastalıklarında çene kemiğinden ses gelme, ağız açmada zorlanma, çiğneme
problemleri ve kulak çınlaması gibi problemleri ortaya çıkabilir.
Eklem diskinin one kaydığı durumlarda ağız açma kısıtlılığı ve çenenin yerinden çıkması,
eklemin normalden küçük ya da büyük olması, eklemin hiç oluşmaması ve bazı iltihabi
hastalıkların çene eklemi rahatsızlıkları arasında sayılması mümkündür.
Alt ve üst çenede ortaya çıkan bozukluklarda birbiri arasında uyumsuzluk ya da yüz
bölgesine göre orantısızlık söz konusu olabilir. Çene bozuklukları kalıtımsal olabilir ya da
farklı nedenlere bağlı olarak zaman içinde ortaya çıkabilir. Erken diş kayıpları çene şeklinin
bozulmasına neden olan en önemli faktörlerden biridir. Ayrıca düşme, çarpma ya da darbe
almak gibi travmalar nedeniyle çene şekli bozulabilir.
Bebeklerin uzun süre emzik ve biberon kullanması nedeniyle alt ve üst çene, olması
gereken konumdan kayabilir. Solunum yolu enfeksiyonlarına ilişkin ağız solunumu yapıldığı
durumlarda çene bozuklukları oluşturma riski vardır. Ayrıca, sürekli olarak yumuşak gıdalar
tüketmek, çiğneme işlevinin yeterince yerine getirilmesini önleyerek çene bozukluğuna yol
açabilir.
Çene Eklemi Hastalıklarının Tanısı Nasıl Konulur?
Çene eklemi hastalıklarının tanısı, hastanın öyküsü ve şikayetleri dinlendikten sonra yapılan
klinik muayene sonucu konulabilir. Çene eklemi hastalıkları tanısındaki en önemli bulgu,
ağız açıklığındaki yetersizliktir. Kulak kepçesinin önündeki üçgen yapıya parmağın
konulması ve ağzın açılmasıyla çene ekleminin hissedilmesi mümkündür. Bu işlem
rahatsızlık veriyorsa, kişide çene eklemi bozukluğu bulunduğu anlaşılabilir.
Çene ekleminin bu şekilde yoklanması, klinik muayene kapsamında da uygulanan bir
yöntemdir. Bunun yanı sıra radyografi yöntemlerin kullanılmasıyla çene röntgeni de çekilir.
Hasta özelinde ileri tetkiklere gereksinim duyulduğunda, MR ve. Nadiren bilgisayarlı
tomografi istenebilir.
Çene Eklemi Hastalıklarının Belirtileri Nelerdir?
Çene eklemi hastalıklarına neden olan etkenler tam olarak bilinmemesine karşın; diş sıkma,
diş gıcırdatma, diş eksikliği ve tek taraflı çiğneme nedeniyle çene kemiklerinde yaşanan
bozuklukların çene eklemi hastalıklarına yol açtığı ifade edilebilir. Çene eklemi hastalığı olan
kişiler bazen geçici süreliğine bazen uzun yıllar boyunca ağrı ve rahatsızlık hissiyle karşı
karşıya kalır.
Temel olarak çiğneme kaslarını ve çene eklemini etkileyen her sorun, çene eklemi
bozukluğu kapsamında yer alır. Bununla birlikte çene eklemi hastalıklarının en sık görülen
belirtileri şu şekilde sıralanabilir:
Eklem ağrısı
Çiğneme zorluğu
Çene ekleminden ses gelmesi
Ağız açma zorluğu ve kısıtlılığı
Yüzde şişlik
Çenenin çıkması ya da kilitlenmesi
